Văn Việt Tử ( 11/23/2008 10:50:56 AM ) MỘT TRUYỆN CHƯỞNG CƯỜI CỢT LÀNG VĂN

LẠI NGUYÊN ÂN giới thiệu

Còn nhớ, vài ba năm trước đây, có một truyện võ hiệp kể về giới mình được làng văn ta truyền nhau đọc. Phải nói, khi nhà văn dùng truyện võ hiệp để nói về làng văn thì câu chuyện thường được dẫn dắt theo hướng truyện vui, truyện cười diễu; − diễu nhau một cách thân ái thôi, mặc dù vậy, đây cũng thường là dịp để “điểm mặt hảo hán” trong giới mình. Chúng ta nên biết, lối dụng bút võ hiệp này cũng đã được các lớp đàn anh sử dụng. Tôi không định bàn chung về truyện võ hiệp của tác giả Việt Nam, tôi chỉ giới hạn trong đề tài về làng văn của các truyện võ hiệp. Và về mặt này, xin nhắc lại một sáng tác như vậy, xuất hiện trên báo chí Hà Nội hồi giữa những năm 1930. Đó là thiên kiếm hiệp nhan đề Tam động kiếm tiên của tác giả Văn Việt Tử.
       
Tác giả lấy bút danh Văn Việt Tử (chưa rõ là nhà văn nào, có thể người này còn có một bút danh khác là Việt Thi) có vị trí khá đặc biệt đối với tuần báo Bắc Hà thời kỳ do Trần Đình Kim (tức nhà thơ Trần Huyền Trân) quản lý toà soạn. Đó là vì hầu như suốt thời gian này báo liên tục đăng Tam động kiếm tiên của tác giả này, từ số 1 (10/8/1936) đến số 17 (3/12/1936), chỉ ngừng lại cách 2 số trước khi toà soạn này chấm dứt công việc. Tam động kiếm tiên được gọi với một phụ đề là “chuyện kiếm tiên không tiền khoáng hậu”. Chữ “kiếm tiên” hầu như lộ ngay ngụ ý “kiếm tiền”, kiếm sống! Giới viết văn làm báo được trình bày như những hiệp khách “kiếm tiên” (= kiếm tiền, kiếm sống).

Toàn bộ thiên kiếm hiệp này là một liên hoàn đùa cợt cuộc tranh đua giữa 3 nhóm văn chương báo chí có thanh thế ở Hà thành đương thời những năm 1930: nhóm Hà Nội báo, nhóm Tự Lực, nhóm Tân Dân. Tác giả đem võ thuật hoá và tiểu thuyết hoá các cuộc giao tranh trong giới này, mô tả cuộc đụng độ giữa các tay “kiếm tiên” của “động Hồng Kê” với  “động Phong Hoả”, và về sau, giữa “động Phong Hoả” với “động Tản Dân”; cạnh đó có “động Bình Dân”, − ý chỉ chính nhóm đang quần tụ quanh tờ Bắc Hà này, tất nhiên chỉ như những kiếm khách ở bên lề cuộc tranh hùng giữa ba nhóm kia.

Động Hồng Kê (ý nói phe Hà Nội báo của ông chủ hiệu Hồng Khê) với Lề Cang chân nhân, Đoản Kiều nguyên suý, tướng tiên phong là Giang hồ hảo hớn Võ Trúng Phong, rồi quân sư Lưu Trọn Lừa, cùng các tướng Tái Can tiên, Vi Lang tiên, Bất Thông tiên …(ý ám chỉ ông Lê Cường, chủ hiệu thuốc Hồng Khê và nhà in Lê Cường; chủ bút Lê Tràng Kiều, các nhà văn Vũ Trọng Phụng, Lưu Trọng Lư, Thái Can, Huy Thông).

Động Phong Hoả (ý nói phe Tự Lực văn đoàn với tuần báo Phong hoá) với chủ tướng Nguyễn Tề Tam, quân sư Tứ Tử Ly, và các tướng như Khái Huyết tiên, Lê La tiên, Thạch Lâm tiên, Tù Mờ tiên (ý nói Nhất Linh tức Nguyễn Tường Tam, các nhà văn Tứ Ly tức Hoàng Đạo, Lê Ta tức Thế Lữ, Khái Hưng, Thạch Lam, Tú Mỡ).

Động Tản Dân (ý nói nhà sách Tân Dân) với động chủ Võ Đình Luông, các tướng Nghiêm Hà Lạm quỷ tiên, Nguyễn Đỗ Nát quái hiệp (ý nói chủ nhân Vũ Đình Long, nhà văn Nguyễn Đỗ Mục, chủ nhà in Nghiêm Hàm…).

Vào truyện, phái động Hồng Kê khởi đánh động Phong Hoả, nhưng rồi cục diện thay đổi, phe Hồng Kê bị thua to, tướng Võ Trúng Phong phải đến nương nhờ động Tản Dân. Câu chuyện tiếp diễn với những tình tiết thêu dệt lý thú, ví dụ cuộc tuyển chọn nhân tài của động Phong Hoả với sự xuất hiện và trổ tài của những kiếm tiên như Nguyên Vý Y,”người ở động Khâm Thiên, trước có 12 chân sau bị Khái Huyết tiên cưa mất 10 còn 2”, hoặc Hoãng Huỳ tiên, nguyên “bán thịt chó chết ở xứ Đông Pháp”, rồi Trương Tỷu tiên, “cháu 70 đời Trương Phi, anh em kết nghĩa của Nguyên Vý Y”, v.v…

Một hệ nhân vật nữa, được thêu dệt từ thế giới nhân vật của các nhà văn, chẳng hạn Thị Mịch tiên cô, vợ giang hồ hảo hớn Võ Trúng Phong, có bảo bối là chiếc xiêm “đã luyện hàng trăm lần với các tiên ông”, trở thành vũ khí đáng sợ, có thể chụp lên đầu để khuất phục đối thủ; khi Võ Trúng Phong đưa bảo bối ấy ra, Thạch Lâm tiên co cẳng chạy biến, mặc dù trước đó Thạch Lâm tiên từng có lần ném hòn đá xanh trúng mặt Võ Trúng Phong khiến tay hảo hớn này ngã ngất (chi tiết này phải chăng ghi việc bài “Dâm hay không dâm” công kích Vũ Trọng Phụng đăng báo Ngày nay ký Nhất Chi Mai là do Thạch Lam viết?). Bên động Phong Hoả có Ba Vành nương nương, con gái Lý Toét lão tổ, sắc đẹp làm mê hồn động chủ Nguyễn Tề Tam; Lê La tiên có lần ngắm trộm Ba Vành nương nương, bị Tù Mờ tiên bắt gặp, Lê La tiên bèn đưa kẹo tạc đạn ra hối lộ, Tù Mờ tiên vội nhai liền bị kẹo đạn nổ gãy răng!

 Ngoài việc gián tiếp xác nhận sự đụng chạm cả về văn chương lẫn kinh tế giữa mấy trung tâm văn chương báo chí ở Hà Nội đương thời, người ta thấy khá nhiều tình tiết tập trung vào tác phẩm Giông tố của Vũ Trọng Phụng, lúc ấy đang được đăng tải lần đầu trên Hà Nội báo. Những chuyện mà thiên kiếm hiệp này thể hiện, ví dụ biến từ “nghị Hách” thành động từ (để chỉ sự hiếp dâm!), hoặc chiếc xiêm bảo bối của nữ hiệp Thị Mịch, và nhiều tình tiết khác nữa, chứng tỏ ngay lúc ấy Giông tố đã có tiếng vang rất lớn trong dư luận công chúng và ngay trong giới nhà văn; hình dung hiệp sĩ Võ Trúng Phong ở đây có vẻ quá “ngầu”, cũng chỉ tỏ rõ rằng văn chương phóng sự và tiểu thuyết của tác gia này khi ấy đang gây ảnh hưởng mạnh trong công chúng, kể cả tác giả thiên kiếm hiệp này.
 
Thiên kiếm hiệp Tam động kiếm tiên dừng lại vì Văn Việt Tử ngừng cộng tác với Bắc Hà, tác giả Quang Mai viết nốt kỳ chót cho truyện này, và sau đó Bắc Hà của ê-kíp Trần Đình Kim chỉ ra thêm được 1 số nữa rồi ngừng hẳn; tờ Bắc Hà lại được chuyển cho một nhóm khác.
Sau đó, vào đầu năm 1938, tác giả Văn Việt Tử lại trở lại cộng tác với toà soạn Bắc Hà, lại cho đăng tải thiên kiếm hiệp Ngũ ba hoa hiệp khách, có phụ đề Chuyện võ hiệp để diễu, bắt đầu bằng việc giới thiệu động Tản Dân, bên cạnh Võ Đình Luông thấy xuất hiện thêm Lê Văn Phì, em vợ chủ động Tản Dân, được giao chủ trì một động mới: “Vô ích hữu”; cuộc hội ngộ giữa Trương Tuý Tửu với Nguyên Vý Y và Lê Văn Phì là những sự việc khởi đầu thiên võ hiệp mới này, tức là tác giả vẫn kể tiếp từ đoạn bỏ dở của Tam động kiếm tiên. Tiếc rằng tuần báo Bắc Hà khi đó chỉ ra được 3 kỳ rồi ngừng hẳn; thiên Ngũ ba hoa hiệp khách kể chuyện đấu võ giữa các nhà văn đương thời cũng ngừng lại mãi mãi từ đấy.

Giới thiệu lại thiên kiếm hiệp nói riêng về giới viết văn làm báo này, tôi không nghĩ vì nó xuất sắc, song chỉ vì nó có nhiều điều thú vị, và cũng vì nó đã bị quên lãng hẳn đến nỗi những bậc đàn anh mà chúng ta quen biết hình như chưa bao giờ kể với chúng ta loại sự việc này trong làng văn thời trước, − loại sự việc thú vị, và cũng nên đưa lại cho bạn đọc yêu văn chương thưởng lãm, để họ biết thêm một phương diện nữa của làng báo làng văn người Việt xưa nay. Trong làng văn với nhau cần có sự trọng thị đối với tài năng đức độ trong thực chất, song cũng cần sự giễu nhại cười cợt, không phải chỉ là để phê bình nhẹ nhàng nếu cần, mà cái cần hơn là đừng để không khí chung lâm vào kiểu suy tôn công kênh nhau một chiều, sự kính trọng kiểu cách giả dối tẻ nhạt.
Tôi giới thiệu lại thiên kiếm hiệp làng văn này là vì mấy lẽ ấy.
 LNÂ

TAM ĐỘNG KIẾM TIÊN
chuyện kiếm tiên không tiền khoáng hậu

Văn Việt Tử

Hồi thứ I
Lề Cang Chân nhân vào Hồng Kê động luyện đan,
Đoản Kiều tiên ông đến Hà Thành báo bái tướng

Trời có khi nắng khi mưa, việc trong thiên hạ cũng lúc suy lúc thịnh, đó là cái định luật thiêng liêng của tạo hoá vậy.
Cũng như trong làng báo có khi yên khi loạn, loạn chán rồi yên, yên lâu lại loạn, đó là lẽ đương nhiên của nhà nghề, dù các văn sĩ có rủ nhau chui vào bị cũng không tránh khỏi cái vòng lẩn quẩn ấy vậy.
Chuyện này nói về đời vua Bảo Đại nước Việt Nam, năm Bính Tý (tây lịch 1936), tại thành phố Hà Nội thuộc xứ Bắc Kỳ, có một vị chân nhân họ Lề tên Cang tự là Hồng Kê Chân nhân, tu từ đời kiếp nào và đã đắc đạo hay chưa thì không ai biết. Một độ thấy bệnh lậu càng ngày càng bành trướng, mà vi trùng bệnh ấy bay vù vù khắp thành phố, thì động lòng xót giống thương nòi muốn vì dân trừ hại, bèn đeo bầu quẩy níp, vân du khắp mọi nơi tìm các thứ cây quí mang về chế tạo linh đan, cứu dân độ thế.

Lang thang hết trại Bách Thảo đến vườn hoa Bôn Be trong mấy ngày trời, miệng nếm đã nhiều thứ cây lạ nhưng cũng không thứ nào chữa được bệnh một cách thần hiệu, Lề Cang Chân nhân chán nản, đi thất thểu về phía Chợ Ngày, một lúc bỗng trông thấy một trái núi cao ngất, Chân nhân bèn vỗ đùi đánh đét một cái mà reo to lên rằng: “Phúc thay cho dân Nam Việt! Phúc thay cho dân Nam Việt! Hỡi vi trùng bệnh lậu! Phen này mi có chạy đằng trời”.
Nói xong, Châu nhân sắn quần móng lợn chạy thẳng một mạch đến nơi, thấy trái núi cao ngất nghểu, đá đỏ như tô son, đứng vững chãi ở cả một góc Chợ Ngày, thì lấy làm khoái trí, nhân lúc cao hứng có ngâm mấy câu rằng:
Ồ! Cái núi gì mới lạ thay!
Ô tô phía trước chạy  như bay,
Tiếng còi inh ỏi toe toe … toét,
Xúc cảm làm bài thơ thiệt hay.

Ngâm xong, Lề Cang Chân nhân lại vỗ vào đùi đánh đét một cái mà khen:
− Tuyệt! Tuyệt! Tuyệt bằng mười bài thơ con cóc.
Nhưng vì thích chí quá, nên Chân nhân đã tự vỗ vào đùi mình một cái quá mạnh, đau điếng người, xuýt xoa và cố lê đi quanh trái núi, đến một cái động, đứng cửa nhòm vào, bỗng Chân nhân cười ha hả một mình rồi nói rằng:
− Phú quý cũng ở nơi này! Danh giá cũng ở nơi này!
Nói xong, Lề Cang Chân nhân chui tọt vào động biến mất. 

Từ ngày Lề Cang Chân nhân vào động luyện đan, chế ra một thứ thuốc lậu, chẳng biết có hay ho gì không, nhưng thu lợi của thiên hạ không biết bao nhiêu mà kể. Một hôm ngồi buồn, Chân nhân nghĩ thầm: “Ta nay trời cho đã có của ăn của để thì tội gì để tiền mốc trong két mà chẳng bỏ ra làm việc. Chi bằng mở luôn tờ báo để tu cho thành chính quả, ta cũng vì đấy mà nên danh nên giá, có khi làm lớn cũng chưa biết chừng”.

Thế là mộng làm báo Lề Cang Chân nhân có từ đấy.
Sau mấy tháng cậy thầy cậy thợ, mọi việc đã xong xuôi, Chân nhân bèn yết bảng câu hiền.

Bảng văn vừa yết, thì một hôm có tên tiểu đồng vào báo rằng:
− Bẩm sư phụ, bên ngoài có một người xưng là Đoản Kiều xin vào yết kiến.

Lề Cang Chân nhân vội ra tận cửa đón tiếp, thấy người ấy hình dung kỳ quái, mắt xanh tóc đỏ, giữa có sừng (xin nhớ cho là một sừng) răng nanh chìa ra ngoài, người cao một trượng, lưng lớn tày ôm thì cả mừng, vội vã mời vào. Sau khi phân ngôi chủ khách, Lề Cang Chân nhân hỏi:
− Chẳng hay tiên trưởng ở nơi nào rời gót ngọc đến chơi tệ động?

Người ấy cất tiếng oang oang như lênh vỡ, nói rằng:
− Bần đạo họ Đoản tên Kiều, ở phía nam Cội Sơn, nay nghe tin Chân nhân yết bảng cầu hiền, vội đến yết kiến, mong Chân nhân thu dụng.
Lề Cang Chân nhân hớn hở nói:
− Thật là đại hồng phúc cho bỉ nhân! Nhưng chẳng hay tiên trưởng có những tài cán gì?
Đoản Kiều tiên ông cười ha hả, nói:
− Ngoài thập bát ban võ nghệ, bần đạo tài có thể hô phong hoán vũ, mà sức thì hay cử đỉnh bạt sơn. Tiện đây bần đạo xin thử một phép mọn để Chân nhân coi.
Nói xong, Đoản Kiều tiên ông đứng dậy nhổ một cái lông mũi, mồm lẩm bẩm mấy câu thần chú, thổi phù một cái rồi quát to lên một tiếng “Biến”, tức thì trước cửa động Hồng Kê, núi đá cao ngất nghểu bỗng biến thành biển thẳm, sóng gọn trập trùng, trên mặt biển có chiếc cầu dài muôn trượng, toả hào quang ra khắp mặt nước. Lề Cang Chân nhân khen giỏi không ngớt miệng. Đoản Kiều tiên ông gật gù nói:
− Chiếc cầu này là bản tướng của bần đạo, bần đạo đã tử công phu mới luyện được nên, lợi hại không biết thế nào mà nói, lúc tung lên giời có muôn đạo hào quang chiếu xuống, cho dẫu vị tiên nào tu hàng mười nghìn năm mà bị cầu ấy đánh phải cũng chết không kịp ngáp.
Lề Cang Chân nhân rụt cổ lè lưỡi mà rằng:
− Nếu vậy xin tiên trưởng thu ngay phép lại, kẻo lỡ ra va phải đầu bỉ nhân thì khốn.
Đoản Kiều tiên ông bèn giơ tay lên vẫy một cái, tức thì chiếc cầu ấy thu nhỏ dần rồi “bay” vào trong lỗ mũi, mà biển thẳm cũng đã biến đâu mất. Lề Cang Chân nhân thấy vậy đứng lên cầm tay Đoản Kiều tiên ông dựt mạnh mấy cái, mà nói rằng:
− Bỉ nhân được tiên trưởng đến giúp thật là vạn hạnh, vạn hạnh. Còn các tướng lĩnh không biết tiên trưởng đã chọn ai chưa?
Đoản Kiều tiên ông nói:
− Xin Chân nhân chớ lo, bần đạo đã có đủ cả, nay hãy tạm kể mấy tướng lĩnh đắc lực như: Lưu Trọn Lừa tiên ông, người tuy gầy như que củi, nhưng có bài thần chú “Ba la sầu” đọc lên làm bên địch phải hắt hơi ngủ gật; giang hồ hảo hớn Võ Trúng Phong thường đội mũ nồi đứng ở đầu máy nước, quen sử một chiếc đòn gánh bằng trúc có bảy gióng, mỗi khi múa lên nghìn người không địch nổi; Vi Lang tướng quân, lúc nào dạ buồn lại thổi tiếng vi vu thì quân địch phải vội vàng bịt chặt lấy tai, nếu không sẽ điếc đặc; Tái Can tiểu tiên, quen sử một chiếc ba-toong của vị tiên ông da đen gác cổng ban cho, mỗi khi múa lên khiến quân địch phải buồn cười lăn ra mà chết. Còn nhiều vị tài giỏi nữa không thể kể xiết, bần đạo sẽ dẫn đến ra mắt Chân nhân sau.

Lề Cang Chân nhân nói:
− Bỉ nhân đã bấm độn ngày mai là ngày hoàng đạo, muốn đắp đàn bái tiên trưởng làm soái, xin tiên trưởng vui lòng nhận cho.
Đoản Kiều tiên ông nói:
− Bần đạo xin tuân lời Chân nhân dạy bảo.

Sáng sớm hôm sau, Lề Cang Chân nhân đốc thúc sĩ tốt đắp một cái đàn cao tấc rưỡi ngay trong chợ, bốn bề cờ giấy bay phất phới, có cả voi giấy, ngựa giấy, súng thần công và thuyền rồng cũng bằng giấy, vì Lề Cang Chân nhân định rằng vừa làm lễ bái tướng vừa cúng quan ôn luôn thể.

Sau khi các tướng lĩnh đã có đủ mặt trước đàn, Lề Cang Chân nhân tay bưng hòm ấn và một thanh kiếm gỗ, từ dưới đàn tiến lên rồi ngoảnh lại dõng dạc nói với các tướng:
− Nhờ ơn trời phật run rủi cho bỉ nhân được gặp tiên trưởng đây, nay bỉ nhân lập đàn bái tiên trưởng làm soái. Vậy từ rày bất cứ mọi việc to nhỏ trong động đều do hiệu lệnh của tiên trưởng phát lạc, các tướng chớ khá trái lời.

Rồi quay lại vẫy Đoản Kiều tiên ông lên mà nói:
− Xin Tiên trưởng chớ phụ lòng uỷ thác của bỉ nhân.
Nói xong Lề Cang Chân nhân nâng ấn và kiếm lên ngang mặt, Đoản Kiều tiên ông kính cẩn đỡ lấy, khẽ nghiêng đầu cảm tạ và mời Lề Cang Chân nhân ngồi rồi cầm chiếc nậm gỗ để trên bàn đập xuống đánh chát một cái, mồm nói:
− Chư tướng an toạ!
Các tướng bấy giờ chừng như đang ngủ gật, nghe tiếng nện xuống bàn, đều vòng tay nói:
− Thập tuế!
Rồi ngồi xếp bằng bằng cả xuống đất. Nong cháo cũng vừa cúng xong, một tên quân mang đặt ở giữa, rồi cùng nhau yến ẩm và chuyện trò rất vui vẻ.
Đang lúc Lề Cang Chân nhân cùng Đoản Kiều nguyên soái và các tướng lĩnh “chiến” những bắp ngô luộc, củ khoai lang, cái bánh đa, viên kẹo vừng một cách ngon lành, thì bỗng nhiên có một tên quân phi xe đạp xông đến tận nơi, suýt nữa đâm cả vào nong tiệc, hốt hoảng báo:
− Bẩm Nguyên soái, có Phong Hoả động cử đại hùng binh đến lấn biên thuỳ, xin Nguyên soái định liệu.
Lề Cang Chân nhân nghe báo, tay đang cầm chiếc ngô luộc sợ quá đánh rơi xuống đất lúc nào không biết. Đoản Kiều Nguyên soái thấy vậy, thì an ủi rằng…
Muốn biết Đoản Kiều Nguyên soái an ủi ra sao xin xem hồi sau phân giải.
Rõ thật là:
Nhát đến Lề Cang đời có một,
Tợn như Phong Hoả thật không hai.
Người ta lại có thơ khen Đoản Kiều Nguyên soái rằng:
Anh hùng như thế! ai bì
Giúp thịnh nhưng mà chẳng giúp suy…
Những kẻ làm loạn trong tiên giới
Ngọc Hoàng không trị, ông trị đi.